Diziler

<?php
// ── İndeksli Dizi ──
$meyveler = ["elma", "armut", "kiraz"];
echo $meyveler[0]; // elma
echo count($meyveler); // 3

// Eleman ekle/çıkar
$meyveler[] = "mango";          // sona ekle
array_push($meyveler, "üzüm"); // sona ekle
array_unshift($meyveler, "çilek"); // başa ekle
$son = array_pop($meyveler);    // sondan çıkar
$ilk = array_shift($meyveler);  // baştan çıkar

// ── İlişkisel Dizi ──
$kullanici = [
    "ad"     => "Furkan",
    "yas"    => 28,
    "email"  => "furkan@mail.com",
    "aktif"  => true,
];
echo $kullanici["ad"];  // Furkan
echo $kullanici["yas"]; // 28

// Anahtar var mı?
if (isset($kullanici["email"])) {
    echo "E-posta var: " . $kullanici["email"];
}

// ── Çok Boyutlu Dizi ──
$ogrenciler = [
    ["ad" => "Ali",   "not" => 90, "sinif" => "A"],
    ["ad" => "Ayşe",  "not" => 85, "sinif" => "B"],
    ["ad" => "Mehmet","not" => 78, "sinif" => "A"],
];
foreach ($ogrenciler as $o) {
    echo $o["ad"] . ": " . $o["not"] . "\n";
}

// ── Dizi Fonksiyonları ──
$sayilar = [5, 2, 8, 1, 9, 3];

sort($sayilar);          // küçükten büyüğe
rsort($sayilar);         // büyükten küçüğe
asort($dizi);            // değere göre sırala (anahtar koru)
ksort($dizi);            // anahtara göre sırala

echo implode(", ", $sayilar);      // birleştir
$parcalar = explode(",", "a,b,c"); // böl

// array_map — her elemana fonksiyon uygula
$kareler = array_map(function($x) { return $x * $x; }, [1,2,3,4]);
// [1, 4, 9, 16]

// array_filter — koşula uymayanları çıkar
$buyukler = array_filter($sayilar, function($x) { return $x > 5; });

// array_reduce — tek değere indir
$toplam = array_reduce($sayilar, function($taşınan, $mevcut) {
    return $taşınan + $mevcut;
}, 0);

// in_array — değer var mı?
echo in_array("elma", $meyveler); // true

// array_search — değerin anahtarını bul
$index = array_search("elma", $meyveler);

// array_unique — tekrarları kaldır
$benzersiz = array_unique([1,2,2,3,3,3]);

// array_merge — birleştir
$hepsi = array_merge($meyveler, ["kavun", "karpuz"]);

// array_slice — parça al
$ilk_iki = array_slice($meyveler, 0, 2);

// array_chunk — parçalara böl
$parcalar = array_chunk($meyveler, 2);

// list() ile açma
list($birinci, $ikinci, $ucuncu) = $meyveler;
[$a, $b] = [10, 20]; // PHP 7.1+

// array_column — çok boyutlu diziden sütun al
$adlar = array_column($ogrenciler, "ad");
// ["Ali", "Ayşe", "Mehmet"]

// usort — özel sıralama
usort($ogrenciler, function($a, $b) {
    return $b["not"] - $a["not"]; // nota göre büyükten küçüğe
});
?>